راکت فلزیاب دستی چیست؟ کاربرد + نکات انتخاب

راکت فلزیاب دستی (Handheld Metal Detector) وسیله‌ای قابل حمل است که برای شناسایی اشیای فلزی هنگام بازرسی افراد و وسایل همراهشان به کار می‌رود. این دستگاه معمولاً در ورودی فرودگاه‌ها، سازمان‌ها، کارخانه‌ها، سالن‌های همایش یا سایر مکان‌هایی که کنترل ورود اهمیت دارد دیده‌ می‌شود.

راکت فلزیاب در محدوده نزدیک خود و بدون نیاز به تماس مستقیم با بدن، وجود فلز را تشخیص می‌دهد و با روش‌های مختلف مانند صدا، چراغ یا لرزش به اپراتور هشدار می‌دهد. به همین دلیل از این دستگاه برای بررسی دقیق‌تر بعد از هشدار گیت فلزیاب هم استفاده می‌شود.

اما راکت فلزیاب یا راکت بازرسی بدنی، چگونه کار می‌کند و چه فلزاتی را تشخیص می‌دهد؟ تفاوت آن با گیت فلزیاب چیست و برای انتخاب یک مدل مناسب باید به چه نکاتی توجه کرد؟ در ادامه مقاله این سوالات را پاسخ می‌دهیم.

نام‌های راکت فلزیاب دستی

این دستگاه با نامهای راکت بازرسی، راکت بازرسی بدنی، فلزیاب دستی امنیتی، دستگاه بازرسی دستی، Handheld Metal Detector، HHMD و Metal Detector Wand هم شناخته می‌شود.

شکل کشیده دستگاه باعث شده در زبان فارسی اصطلاح «راکت» برای آن رایج شود.

نحوه کار راکت فلزیاب

راکت‌های فلزیاب، براساس ایجاد یک میدان الکترومغناطیسی کار می‌کنند. داخل دستگاه سیم‌پیچ و مدارهای الکترونیکی قرار دارند. وقتی دستگاه روشن می‌شود، در اطراف بخش تشخیص آن یک میدان ایجاد می‌شود. ورود یک جسم فلزی به این محدوده روی میدان اثر می‌گذارد و دستگاه این تغییر را شناسایی می‌کند.

پس از تشخیص فلز، راکت بسته به مدل خود از طریق یکی از روش‌های زیر به اپراتور آلارم می‌دهد:

• هشدار صوتی
• چراغ یا نشانگر LED
• لرزش
• ترکیبی از این موارد

در برخی مدل ها امکان استفاده از هشدار صوتی یا لرزشی به دلخواه و قابلیت انتخاب سطوح مختلف حساسیت وجود دارد.

آیا راکت بازرسی بدنی باید با بدن تماس داشته باشد؟

برای تشخیص فلز نیازی نیست دستگاه مستقیماً با بدن یا لباس تماس پیدا کند.

راکت بازرسی امنیتی در فاصله نزدیکی از محل مورد بررسی حرکت داده می‌شود. فاصله مناسب و نحوه درست استفاده به مشخصات دستگاه و دستورالعمل سازنده بستگی دارد.

اما اینکه یک جسم دقیقاً از چه فاصله‌ای تشخیص داده شود به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی‌توان برای تمام راکت‌ها یک عدد ثابت در نظر گرفت.

راکت فلزیاب چه چیزهایی را تشخیص می‌دهد؟

راکت متال دتکتور یا فلزیاب به اجسامی واکنش نشان می‌دهد که به میزان قابل تشخیصی فلز دارند.

مثلاً وسایلی مثل کلید، سکه، ساعت، بعضی زیورآلات، تلفن همراه، ابزارهای فلزی و قطعات فلزی موجود در کیف یا لباس می‌توانند هشدار دستگاه را فعال کنند.

راکت‌های امنیتی استاندارد انواع مختلفی از فلزات آهنی و غیرآهنی و همچنین فولاد زنگ‌نزن را تشخیص می‌دهند.

چه عواملی روی تشخیص فلز تأثیر دارند؟

مواردی که روی عملکرد دستگاه بازرسی بدنی اثر میگذارند شامل اندازه، جنس جسم فلزی، حساسیت دستگاه، طراحی بخش تشخیص، فاصله راکت از جسم و شرایط محیط اطراف می‌باشد.

به همین دلیل دو راکت مختلف الزاماً نسبت به یک جسم یکسان واکنش کاملاً مشابهی ندارند.

آیا راکت فلزیاب می‌تواند نوع فلز یا وسیله را مشخص کند؟

دستگاه فلزیاب دستی وجود و محل تقریبی یک جسم فلزی را نشان می‌دهد؛ اما مشخص نمی‌کند آن جسم چیست. مثلاً اگر راکت در نزدیکی جیب یک فرد هشدار دهد، نشان می‌دهد که یک جسم فلزی در آن محدوده وجود دارد و نمی‌توان مشخص کرد آن جسم کلید است، تلفن همراه است یا وسیله دیگری.

کاربرد راکت فلزیاب دستی

کاربرد اصلی راکت فلزیاب دستی پرتابل، بررسی سریع‌تر و دقیق‌تر افراد و وسایل همراه آن‌ها است. به همین دلیل این تجهیزات در محیط‌های متفاوتی استفاده می‌شوند:

استفاده در ورودی سازمان‌ها و مراکز اداری

برخی سازمان‌ها ورود افراد یا وسایل همراه آن‌ها را کنترل می‌کنند و از راکت دستی فلزیاب به‌عنوان بخشی از فرایند بازرسی استفاده می‌کنند.

استفاده در کارخانه‌ها و مجموعه‌های صنعتی

در بعضی محیط‌های صنعتی کنترل ورود و خروج تجهیزات یا قطعات فلزی اهمیت دارد. بسته به سیاست‌های امنیتی مجموعه، راکت بازرسی فلزیاب می‌تواند یکی از ابزارهای مورد استفاده باشد.

استفاده در سالن‌های همایش و رویدادها

قابل حمل بودن راکت یکی از مزیت‌های مهم آن است. این مزیت باعث شده تا راکت فلزیاب برای نمایشگاه‌ها، همایش‌ها، رویدادها و مکان‌هایی که تجهیزات بازرسی فقط به‌صورت موقت نیاز هستند مورد استفاده قرار گیرد.

استفاده در کنار گیت فلزیاب

یکی از مهم‌ترین کاربردهای راکت، بازرسی تکمیلی بعد از هشدار گیت فلزیاب است. به این صورت که فرد از گیت عبور می‌کند و گیت وجود فلز را اعلام می‌کند. پس از آن اپراتور می‌تواند با استفاده از راکت، محدوده‌ای را که باعث ایجاد هشدار شده دقیق‌تر بررسی کند.

به همین دلیل راکت و گیت در بسیاری از سیستم‌های کنترل ورودی مکمل هم هستند و نمیتوانند جایگزین یکدیگر شوند. راهنمای امنیتی CISA نیز دستگاه‌های HHMD را به‌عنوان ابزار قابل استفاده برای بازرسی تکمیلی بعد از هشدارWalk-Through Metal Detector معرفی می‌کند.

تفاوت راکت فلزیاب دستی و گیت فلزیاب

با این که هر دو دستگاه برای تشخیص فلز استفاده می‌شوند، اما نحوه کار و کاربردشان با هم تفاوت دارد.

در یک مجموعه پرتردد، گیت می‌تواند افراد را سریع‌تر بررسی کند و در صورت ایجاد هشدار، راکت برای بررسی دقیق‌تر مورد استفاده قرار میگیرد.

اما در یک مجموعه کوچک ممکن است استفاده از یک یا چند راکت به‌تنهایی کافی باشد.

تفاوت راکت فلزیاب و پین‌پوینتر

معمولاً هنگام جست‌وجوی عبارت «فلزیاب دستی» این دو دستگاه باهم اشتباه گرفته میشوند، در صورتی که کاربرد متفاوتی دارند.

راکت بازرسی یا Handheld Metal Detector:

این دستگاه برای بازرسی امنیتی افراد و وسایل همراه طراحی شده است.

پین‌پوینتر یا Pinpointer:

پین‌پوینتر بیشتر در حوزه جست‌وجوی فلزات استفاده می‌شود و هدف آن مشخص کردن محل دقیق‌تر یک جسم فلزی در محدوده مورد جست‌وجو است.

بنابراین اگر هدف شما کنترل ورودی افراد یا بازرسی بدنی است، محصول مورد نظر شما معمولاً Handheld Metal Detector یا Security Wand است، نه Pinpointer.

تفاوت راکت فلزیاب و دستگاه X-Ray

این دو تکنولوژی در کاربرد و فناوری تفاوت دارند. راکت فلزیاب وجود فلز را در محدوده نزدیک خود تشخیص می‌دهد و نمی‌تواند داخل یک کیف را مانند یک سیستم تصویربرداری نمایش دهد ، اما X-Ray فناوری متفاوتی دارد و برای بررسی ساختار یا محتویات داخلی وسایل به کار می‌رود.

حساسیت راکت فلزیاب

حساسیت، تعیین کننده میزان واکنش راکت نسبت به حضور اجسام فلزی است.

برخی مدل‌ها حساسیت ثابت یا تنظیم خودکار دارند و در بعضی مدل‌های حرفه‌ای چند سطح حساسیت در اختیار اپراتور قرار می‌گیرد.

همیشه حساسیت بیشتر، بهتر نیست.در واقع حساسیت باید متناسب با محیط و نوع بازرسی تنظیم شود.

در محیطی که فلزات زیادی در اطراف وجود دارد یا عوامل الکترومغناطیسی باعث اختلال می‌شوند، حساسیت نامناسب تعداد هشدارهای غیرضروری را افزایش می‌دهد.

مهم‌ترین ویژگی‌های یک راکت فلزیاب خوب

برای انتخاب راکت بازرسی بدنی مناسب، علاوه بر قدرت تشخیص یا قیمت آن به موارد زیر هم باید توجه نمود:

۱. حساسیت مناسب و پایدار

راکت فلزیاب دستی باید بتواند عملکرد قابل اعتمادی داشته باشد. در محیط‌های حرفه‌ای امکان تنظیم حساسیت یا تنظیم خودکار دستگاه می‌تواند مفید باشد.

۲. هشدار صوتی و لرزشی

هشدار صوتی در محیط‌های معمول مناسب است، اما در مکان‌های شلوغ یا شرایطی که هشدار بی‌صدا ترجیح داده می‌شود، حالت لرزش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بعضی مدل‌ها امکان انتخاب بین هشدار صوتی و لرزشی را دارند.

۳. وزن مناسب

این ویژگی برای اپراتوری که در طول روز بارها و به مدت طولانی از دستگاه استفاده می‌کند بسیار مهم است.

یک راکت سبک و خوش‌دست خستگی کمتری ایجاد می‌کند و استفاده مداوم از آن آسان‌تر است.

۴. طراحی ارگونومیک

طراحی دسته دستگاه باید طوری باشد که ‌راحت در دست قرار گیرد و کنترل آن ساده باشد.

محل دکمه‌ها و نشانگرها هم باید به گونه‌ای باشد که اپراتور بتواند به آسانی وضعیت دستگاه را مشاهده کند یا تغییرات لازم را انجام دهد.

۵. کیفیت ساخت

ممکن است در مدت استفاده راکت ضربه بخورد یا از دست اپراتور بیفتد.

بنابراین کیفیت بدنه، استحکام قسمت تشخیص و مقاومت دستگاه در استفاده طولانی‌مدت بسیار مهم است و تعیین کننده دوام دستگاه میباشد.

۶. عمر باتری

اگر قرار است ساعات طولانی از راکت استفاده شود، عمر باتری اهمیت پیدا می‌کند. بهتر است قبل از انتخاب، مدت کارکرد راکت با یک بار شارژ  یا یک باتری چک شود.

۷. نشانگر کاهش شارژ  باتری

وجود نشانگر Low Battery یا نمایش وضعیت شارژ باعث می‌شود اپراتور قبل از خاموش شدن دستگاه متوجه کاهش انرژی باتری شود.

در صورتی که موارد بالا و همچنین گارانتی و خدمات پس از فروش را در انتخاب خودتان لحاظ کنید، رضایتتان از خرید راکت فلزیاب تضمین خواهد شد.

مزایای راکت فلزیاب دستی

مهم‌ترین مزیت راکت فلز یاب دستی، سادگی استفاده و قابلیت حمل آن است.

این دستگاه فضای کمی اشغال می‌کند و در صورت نیاز می‌توان محل استفاده از آن را به‌راحتی تغییر داد. درضمن این ابزار  می‌تواند محل هشدار گیت را نیز دقیق‌تر بررسی کند.

پس مهم ترین مزایای راکت در این موارد خلاصه می‌شود: قابلیت حمل، اشغال فضای کم، استفاده سریع، امکان بررسی موضعی و قابلیت استفاده مستقل یا در کنار گیت فلزیاب.

محدودیت‌های راکت فلزیاب

این دستگاه در کنار مزایایی که ارائه می‌دهد، یکسری محدودیت ها هم دارد.

راکت یک دستگاه دستی است و عملکرد آن تا حدی به نحوه استفاده اپراتور بستگی دارد. در محیطی با تعداد مراجعه‌کنندگان بسیار زیاد هم بررسی تک‌تک افراد با راکت می‌تواند زمانبر باشد.

یک محدودیت بزرگ دستگاه هم اینست که وجود فلز را تشخیص می‌دهد، اما نوع دقیق جسم را تعیین نمی‌کند.

راکت فلزیاب برای چه مجموعه‌ای مناسب است؟

قبل از خرید بهتر است محل استفاده از راکت دستی را در نظر داشته باشید.

اگر یک دفتر یا مجموعه کوچک با مراجعه محدود دارید، راکت قابل حمل ممکن است بخش زیادی از نیاز شما را پوشش دهد. اگر یک محیط پرتردد دارید، احتمالاً استفاده از گیت برای کنترل اولیه و راکت برای بررسی تکمیلی کارآمدتر خواهد بود.

برای رویدادهای موقت نیز وزن کم، قابلیت جابه‌جایی و مدت کارکرد باتری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در محیط‌های صنعتی یا شرایطی که تجهیزات فلزی زیادی در اطراف وجود دارد، باید عملکرد دستگاه در برابر تداخل بررسی شود و همچنین امکان تنظیم مناسب حساسیت باید وجود داشته باشد.

جمع‌بندی

راکت فلزیاب دستی یا Handheld Metal Detector دستگاهی قابل حمل است که بدون نیاز به برخورد با بدن اجسام فلزی همراه افراد را تشخیص می‌دهد.

راکت فلزیاب می‌تواند در مجموعه‌های کوچک به‌عنوان ابزار اصلی بازرسی استفاده شود یا در محیط‌های پرتردد نقش مکمل گیت فلزیاب را در بررسی تکمیلی ایفا کند.

در نهایت اگر قصد انتخاب یک راکت بازرسی بدنی مناسب را دارید، علاوه بر قیمت و میزان حساسیت دستگاه، کیفیت، وزن، نوع هشدار، باتری، شرایط محیط و حجم استفاده روزانه را هم مد نظر قرار دهید.

سوالات متداول درباره راکت فلزیاب دستی

در زیر به سوالات رایج کاربران پاسخ داده‌ایم.

• آیا راکت فلزیاب طلا را تشخیص می‌دهد؟

راکت‌های فلزیاب این قابلیت را دارند که نسبت به بسیاری از فلزات آهنی و غیرآهنی واکنش نشان دهند. پاسخ به این سوال به اندازه جسم، نوع دستگاه و حساسیت آن بستگی دارد.

• راکت فلزیاب شارژی بهتر است یا باتری‌خور؟

پاسخ این سوال به شرایط شما بستگی دارد. برای استفاده روزانه مدل شارژی می‌تواند راحت‌تر باشد، در حالی که امکان تعویض سریع باتری در بعضی محیط‌ها مزیت محسوب می‌شود.

• چرا راکت فلزیاب گاهی بدون دلیل هشدار می‌دهد؟

اشیای معمولی مانند ساعت، زیورآلات، سگک، کلید و وسایل الکترونیکی می‌توانند باعث هشدار شوند. وجود فلز در محیط اطراف یا تداخل الکترومغناطیسی نیز ممکن است روی بعضی دستگاه‌ها اثر بگذارد. به همین دلیل برخی مدل‌های جدید امکاناتی برای کاهش اثر تداخل یا انتخاب سطح حساسیت دارند.

• آیا راکت فلزیاب برای انسان ضرر دارد؟

راکت فلزیاب با دستگاه‌های X-Ray تفاوت دارد و برای تشخیص فلز از میدان الکترومغناطیسی استفاده می‌کند.

شرکت Garrett درباره یکی از راکت‌های امنیتی خود اعلام کرده که محصول الزامات مربوط به ایمنی الکترومغناطیسی را رعایت می‌کند. این سازنده همچنین در مورد افراد دارای تجهیزات پزشکی توصیه کرده است که دستور پزشک و سازنده تجهیزات پزشکی رعایت شود.

پس اگر فردی دارای یک وسیله پزشکی کاشتنی یا تجهیزات پزشکی خاص است، باید دستورالعمل همان وسیله پزشکی و مقررات محل بازرسی ملاک قرار گیرد.

• راکت فلزیاب شارژی بهتر است یا باتری‌خور؟

پاسخ به این سوال به میزان استفاده شما از دستگاه بستگی دارد.

اگر هر روز از دستگاه استفاده میکنید، مدل شارژی بهتر است زیرا پس از پایان کار می‌توان آن را دوباره شارژ کرد. مدل باتری‌خور  هم برای شرایطی مناسب است که  نخواهید برای شارژ شدن دستگاه منتظر بمانید.

برای انتخاب بین این دو گزینه باید این موارد را در ذهن داشته باشید: مدت کارکرد دستگاه، زمان شارژ، هزینه باتری و تعداد ساعات استفاده روزانه.