
هنوز هم بسیاری از شرکتها، کارگاهها و سازمانهای کوچک و بزرگ از دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی (Fingerprint Attendance Device) استفاده میکنند؛ اما سؤال اصلی اینجاست: آیا این فناوری در سال ۱۴۰۵ همچنان انتخابی قابلاعتماد و مقرونبهصرفه محسوب میشود یا زمان آن رسیده است که کسبوکارها به سراغ روشهای جدیدتری مانند تشخیص چهره، اسکن عنبیه یا تشخیص کف دست بروند؟
در این مقاله، علاوه بر بررسی نحوه عملکرد دستگاههای حضور و غیاب اثر انگشتی، مزایا، محدودیتها، تفاوت آن با سیستمهای تشخیص چهره و مهمترین نکات خرید را بررسی میکنیم تا بتوانید متناسب با نوع کسبوکار، تعداد پرسنل و بودجه خود انتخاب دقیقتری داشته باشید.
در این مقاله میخوانید:
بعد از مشکلاتی که در بسیاری از سیستم های حضور و غیاب کارتی به واسطه امکان تقلب و اشتباه دیده شد، مدیرانی که روی گزارش کارکرد نهایی این دستگاه ها حساسیت خاصی داشتند ترجیح دادند مبلغ بیشتری پرداخت کرده اما خیالشان از بابت نتیجه نهایی آخر هر ماه راحت باشد. چرا که اگر در انتهای ماه گزارش ورود و خروج صحیحی از دستگاه دریافت نشود، عملاً کار مدیریت با مشکل روبرو شده و این مشکل زمینه ساز مشکلات دیگری خواهد بود. بر همین اساس سیستم اثر انگشتی در بازار مورد توجه بسیاری از افراد قرار گرفته است.
دستگاه های حضور و غیاب اثر انگشتی، یکی از سیستمهای حضور و غیاب پرطرفدار در بازار است که عملکرد آن ها همان طور که از نامشان پیداست با استفاده از اثر انگشت افراد، که یک معیار منحصر به فرد است انجام می شود. این دستگاه ها به محض تولید عمده و در اختیار عموم قرار گرفتن، طرفداران بسیاری پیدا کرد و امروزه در مکان های مختلفی کاربرد دارند. به طور کلی فرآیند کاری این دستگاه ها به این شکل است که کاربر بایستی اثر انگشت خود را در محل تعبیه شده در دستگاه قرار دهد و این دستگاه با شناسایی خطوط اثر انگشت کاربر، ورود و خروج وی را از محل تعیین شده ثبت نماید.
دستگاه حضور غیاب اثرانگشتی یا انگشتی چه مزایا و کاربردی دارد؟
پس از این پروسه، دیتاهای دریافتی در قالب اطلاعات مشخص و مدون به نرم افزاری که مختص همین کار است ارسال می شود. استفاده از این سیستمها به عنوان یک سرمایهگذاری فوق العاده عالی محسوب شده و در بلند مدت با توجه به منافعی که برای شرکت در پی دارد، می تواند هزینه های اضافی را جبران و بازدهی نهایی را افزایش دهد. اگر تمایل دارید به طور خلاصه با برخی از مزایای این دستگاه ها آشنا شوید، بند زیر را مطالعه کنید.
دستگاه اثر انگشتی از طریق تجزیه و تحلیل و مقایسه برجستگی های پوستی انگشت کاربر، هویت او را تأیید یا شناسایی میکند. تشخیص اثر انگشت یکی از اولین تکنیکهایی بود که برای شناسایی خودکار افراد مورد استفاده قرار گرفت و امروزه هنوز یکی از محبوبترین و مؤثرترین روشهای تشخیص هویت است.
دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی به سازمانها کمک میکند تا ورود و خروج پرسنل را با دقت بیشتری ثبت کرده و خطاهای رایج در روشهای دستی یا کارتی را کاهش دهند. این سیستمها امکان ثبت دقیق ساعات کاری، اضافهکاری، تأخیر و کسری کار را فراهم میکنند و به همین دلیل فرآیند محاسبه حقوق و دستمزد نیز سادهتر و دقیقتر خواهد شد. یکی دیگر از مهمترین مزایای سیستمهای حضور و غیاب بیومتریک، کاهش امکان تقلب در ثبت تردد است؛ زیرا اثر انگشت هر فرد منحصربهفرد بوده و امکان ثبت ورود و خروج توسط شخص دیگر وجود ندارد. همچنین اطلاعات ثبتشده در دستگاه به نرمافزار حضور و غیاب منتقل میشود تا مدیران بتوانند گزارشهای دقیقتری از عملکرد پرسنل دریافت کنند.
به دلیل قیمت مناسب، کاربری ساده و دقت قابل قبول، دستگاههای حضور و غیاب اثر انگشتی هنوز هم یکی از پرکاربردترین گزینهها برای شرکتها، فروشگاهها و مجموعههای اداری محسوب میشوند.
مهمترین مزایای دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی عبارتند از:
تمپلیت (Template) یا الگوی اثر انگشت هر فرد منحصربهفرد است و به همین دلیل امکان ثبت ورود و خروج توسط اشخاص دیگر و تقلب کارمندان وجود ندارد. این موضوع باعث افزایش دقت گزارشهای حضور و غیاب میشود.
در سیستمهای اثر انگشتی چون از عوامل بیومتریک استفاده می شود، نیازی به کارت، رمز یا تجهیزات جانبی نیست و همین مسئله هزینههای جاری سازمان را کاهش میدهد. همچنین ثبت دقیق ترددها از خطاهای محاسباتی در حقوق و دستمزد جلوگیری میکند.
اطلاعات ثبتشده در دستگاه به نرمافزار حضور و غیاب منتقل میشود و مدیران میتوانند گزارشهایی مانند تأخیر، اضافهکاری، غیبت و ساعات کاری پرسنل را راحتتر بررسی کنند. امکان نظارت بر تردد افراد و دریافت گزارشات از راه دور نیزبه راحتی امکانپذیر است
رضایت کارمندان از دستگاه های حضور غیاب اثر انگشت بسیار بیشتر از دستگاه های کارتی و کدی است. چرا که این دستگاه ها سرعت عمل بسیار بالایی داشته و کاربران تنها با قرار دادن انگشت روی سنسوربه مدت یک ثانیه، تردد خود را ثبت میکنند. سرعت بالای شناسایی باعث شده این دستگاهها در شرکتها و سازمانهای پرتردد کاربرد زیادی داشته باشند.
بسیاری از دستگاههای حضور و غیاب بیومتریک قابلیت اتصال به انواع گیت کنترل تردد، قفل الکترونیکی و سایر سیستمهای امنیتی را دارند و به افزایش امنیت سازمان و جلوگیری از تردد افراد غیر مجاز، پرسنل اخراج شده و افرادی که قراردادشان تمام شده کمک نمود و بر تردد کاربران مهمان نظارت داشت.
یکی دیگر از مزایای دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی، کاهش زمان و خطا در محاسبه حقوق و دستمزد پرسنل است. دقت بالای این سیستمها در ثبت تردد کارکنان باعث میشود اطلاعات ورود و خروج بهصورت کامل و دقیق در نرمافزار حضور و غیاب ثبت شود و مشکلاتی مانند فراموشی کارت، ثبت ناقص تردد یا خطاهای انسانی به حداقل برسد.
به همین دلیل مدیران و واحد منابع انسانی میتوانند گزارشهای دقیقی از ساعات کاری، اضافهکاری، تأخیر و غیبت پرسنل دریافت کرده و فرآیند محاسبه حقوق را سریعتر و دقیقتر انجام دهند. این موضوع علاوه بر صرفهجویی در زمان، به کاهش اختلافات و افزایش شفافیت در محاسبه حقوق کارکنان نیز کمک میکند.
واقعیت این است که همه دستگاههای تردد اثر انگشتی سطح یکسانی از امنیت ندارند. مدلهای قدیمیتر ممکن است در برابر روشهای تقلب مانند استفاده از اثر انگشت مصنوعی (ساختهشده از ژلاتین، سیلیکون، رژ لب، خمیربازی، چسب، کاغذ یا مواد مشابه) آسیبپذیر باشند. در دستگاههای جدیدتر، برای افزایش امنیت از فناوریهای تشخیص زنده بودن اثر انگشت (Live Finger Detection) استفاده میشود. این قابلیت بررسی میکند که انگشت ثبتشده متعلق به یک فرد زنده باشد، نه نمونه مصنوعی یا بازسازیشده.
همچنین کیفیت عملکرد دستگاهها معمولاً با شاخصهایی مانند FAR (False Acceptance Rate) و FRR (False Rejection Rate) سنجیده میشود؛ هرچه این نرخها پایینتر باشند، دقت و امنیت دستگاه بالاتر است. به همین دلیل در زمان خرید دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی، تنها برند مهم نیست؛ بلکه باید به وجود قابلیتهایی مانند ضدتقلب بودن، سنسور پیشرفته، و فناوری تشخیص اثر انگشت زنده توجه شود تا امنیت تردد پرسنل در سطح مطلوبی حفظ گردد.
بنابراین در صورتی که امنیت برای شما در اولویت قراردارد؛ لازم است در زمان خرید، از فروشنده درخواست نمایید سیستمی را به شما معرفی کند که ضد هک و تقلب بوده و قابلیت شناسایی اثرانگشت جعلی را داشته باشد.
ویدئو زیر نمونه ای از روش آسان ساخت اثر انگشت جعلی و تست بر روی دستگاه حضور و غیاب را نشان میدهد:
در حال حاضر تمام دستگاه های اثرانگشتی برند Virdi کره جنوبی و برخی مدل های برند ZK از قابلیت تشخیص اثر انگشت تقلبی و شناخت بافت زنده برخوردارند.
♦◊♦ بیشتر بدانید: مراحل ساخت اثرانگشت تقلبی و روشهای جعل آن را ♦◊♦
مکانیزم دستگاه اثر انگشتی به این شکل است که وقتی کاربر انگشت خود را روی قسمت تعبیه شده (سنسور دستگاه) قرار می دهد، این سنسور هوشمند نقطه هایی که در آن اثر انگشت تقاطع پیدا کرده یا پایان می یابد را شناسایی کرده و در نهایت یک نقشه راه یا تمپلیت ایجاد می کند.
مکانیزم دستگاه بیومتریک اثرانگشتی به چه صورت است؟
تمپلیت اثر انگشت هر فرد با دیگری متفاوت بوده و به عنوان عامل شناسایی هویتی قلمداد می شود. وقتی اسکن اثر انگشت با استفاده از این مکانیزم ثبت و در حافظه سیستم ذخیره شد، هربار که پرسنل اثر انگشت خود را جهت عبور از دستگاه در محل مشخص شده قرار دهند، دستگاه به صورت اتوماتیک نمونه اثر انگشت او را با نمونه های ثبت شده در پایگاه داده (Datebase) خود تطبیق داده و اگر مورد مشابهی وجود داشت، هویت فرد شناسایی و اجازه عبور برای او صادر می شود.
در صورتی که الگوی اثر انگشت فرد با هیچ یک از الگوهای ثبت شده در حافظه دستگاه همخوانی نداشته باشد، اجازه عبور به فرد داده نشده و اطلاعات ورود و خروج او ثبت نمی شود.
حالا که تا اینجا با مزایای استفاده از این دستگاه ها آشنا شدید، بد نیست معایب دستگاه های حضور و غیاب اثرانگشتی را هم بدانید تا با آگاهی از مزایا و معایب آن بتوانید با چشمانی باز برای خرید دستگاه حضور و غیاب موردنظرتان تصمیم بگیرید. مواردی از جمله موارد زیر، جزو معایب دستگاه های حضور و غیاب اثر انگشتی به شمار می روند:
البته ناگفته نماند در نسل جدید سیستم های اثر انگشتی تولید شده توسط برندهای اروپایی، حساسیت نسبت به شناسایی اثرانگشت مرطوب یا کثیف کاهش پیدا کرده است، اما به دلیل قیمت بالا و وجود تحریم ها برای واردات کالاهای خارجی، امکان دسترسی به این دستگاه ها در ایران وجود ندارد!
در سیستم های ورود و خروج انگشتی، فرآیند ثبت تردد بر اساس شناسایی الگوی منحصربهفرد هر فرد انجام میشود. کاربر با قرار دادن انگشت روی سنسور، یک تصویر دیجیتال از اثر انگشت خود ثبت میکند. این داده با اطلاعات ذخیرهشده در دیتابیس یا پایگاه داده دستگاه مقایسه میشود و در صورت تطابق، هویت فرد تأیید شده و ورود یا خروج او ثبت میگردد. در غیر این صورت، سیستم اجازه ثبت تردد را نمیدهد و خطا نمایش داده میشود.
این روند بهصورت خودکار و در چند ثانیه انجام میشود و به همین دلیل خطاهای انسانی در ثبت تردد به حداقل میرسد. همچنین اطلاعات ثبتشده مستقیماً به نرمافزار حضور و غیاب منتقل شده و در محاسبه ساعات کاری و حقوق و دستمزد مورد استفاده قرار میگیرد.
هدف از به کارگیری دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی؛ خودکار کردن روند حضور و غیاب پرسنل با استفاده از فناوری بیومتریک است. این روش باعث جلوگیری از تقلب و بهبود سرعت در ثبت اطلاعات تردد کاربران می شود.
مهمترین مواردی که نشان میدهد خرید سیستم اثرانگشتی مفید است عبارتند از:
مهمترین دلایل خرید سامانه یا دستگاه ورود و خروج اثرانگشتی چیست؟
دستگاههای حضور و غیاب شناسایی اثر انگشت بر اساس نوع سنسور و تکنولوژی شناسایی در چند دسته اصلی تولید میشوند که هرکدام دقت و کاربرد متفاوتی دارند.
در این مدل، تصویر دوبعدی از اثر انگشت ثبت و تحلیل میشود. این نوع سنسور بیشترین استفاده را در بازار دارد و به دلیل قیمت مناسب، در بسیاری از شرکتها و سازمانها کاربرد دارد.
این مدل از اختلاف بار الکتریکی بین شیارهای اثر انگشت استفاده میکند و دقت بالاتری نسبت به سنسورهای نوری دارد. معمولاً در محیطهایی که امنیت بالاتری نیاز است استفاده میشود.
پیشرفتهترین نوع سنسور است که با استفاده از امواج صوتی، ساختار سهبعدی اثر انگشت را شناسایی میکند. این مدل دقت بالا و عملکرد مناسبی در شرایط سخت محیطی دارد.
مزایا و معایب هریک از این سنسورها خارج بحث این مقاله است اما مدلی سنسور نوری رایج ترین نوع سنسور در سیستم های حضور و غیاب و کنترل تردد است.
از آنجا که شرط تایید هویت در دستگاه حضور غیاب اثرانگشتی، ثبت صحیح اثرانگشت افراد می باشد، پس این دستگاه ها مناسب مجموعه ها و کارگاه هایی که ممکن است اثرانگشت پرسنل آنان دچار آسیب و تغییر شکل شود، نیست.
آسیب ها و مواردی که تشخیص اثرانگشت را مختل می کنند، شامل التهابات پوستی، مخدوش شدن اثرانگشت، زبر شدن نوک انگشت به واسطه کار خشن ، سوختگی، آلودگی، تعریق دست، تماس با مواد شوینده و ضد عفونی کننده و آب می باشد.
درنتیجه به جز در صنایع رنگرزی، ریخته گری، تراشکاری و سایر مشاغل مشابه، این دستگاه کارکرد بسیار مطلوبی دارد. ناگفته نماند که برای مجموعه هایی که ذکر کردیم می توان از دستگاه های تشخیص چهره یا چند عاملی برای کنترل ورود و خروج کارکنان استفاده کرد.
با بررسی تفاوت های سیستم شناسایی چهره و تشخیص اثرانگشت در جدول زیر میتوانید بهترین تصمیمگیری برای خرید دستکاه حضور و غیاب را داشته باشید:
| ویژگی | اثر انگشتی | تشخیص چهره |
| نحوه شناسایی | اثر انگشت | چهره فرد |
| سرعت ثبت تردد | متوسط | بالا |
| دقت در محیطهای معمولی | بالا | بالا |
| عملکرد در شرایط سخت (رطوبت، آلودگی) | متوسط | بهتر |
| نیاز به تماس فیزیکی | دارد | ندارد |
| احتمال تقلب | بسیار کم | بسیار کم |
| هزینه خرید | اقتصادیتر | بالاتر |
| مناسب برای محیطهای پرتردد | متوسط | مناسبتر |
برای مقایسه کامل دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی و شناسایی چهره، میتوانید مقاله مقایسه دستگاههای اثر انگشتی و تشخیص چهره را مطالعه کنید.
به علت مشکلات ذکر شده در شناسایی اثرانگشتها توسط سنسورها، شرکتهای تولید کننده اقدام به ساخت فناوریهای پیشرفته و پیچیده در این حوزه نمودهاند. سنسور تماسی مالتی اسپکترال(Multispectral) و سنسور اثرانگشت سه بعدی غیر تماسی، دو مورد از جدیدترین انواع اسکنرهای اثرانگشت میباشند که زیر به معرفی آنها پرداختهایم:
این سنسور تصاویر اثرانگشت را در طیفهای مختلف نور، از جمله نور مرئی و فروسرخ ثبت میکند. از آنجا که تصاویر با جزئیات بسیار بیشتری نسبت به سنسورهای اثرانگشت سنتی تکرنگ ثبت میشوند، دقت و کارایی سیستم به طور قابل توجهی افزایش مییابد؛ به گونهای که قابلیت تشخیص اثرانگشتهای خیس، چرب، آلوده، آسیبدیده و حتی اثرانگشت با دستکش را دارد.
ویدئو زیر نحوه عملکرد سنسور تماسی مالتی اسپکترال را نشان میدهد:
در این روش، تصاویر سهبعدی از اثرانگشت، بدون نیاز به تماس فیزیکی با سنسور ثبت میگردد. این تصاویر الگوی منحصر به فرد اثرانگشت هر شخص را، با جزئیات دقیق از پستی و بلندی خطوط و برجستگیهای روی انگشت، به طور کامل ثبت میکنند. یک مزیت بسیار بزرگ این سنسورها این است که آلودگی و میکروب را منتقل نمیکنند. همچنین با قرار دادن انگشت در زوایای مختلف در مقابل سنسور، شناسایی انجام شده و حتی از روی دستکش هم اثرانگشت کاربران اسکن میگردد!
در این ویدیو نحوه اسکن اثرانگشت در سیستم سه بعدی غیر تماسی را میبینید:
دستگاه حضورغیاب اثر انگشتی برای عملکرد دقیق و پایدار نیاز به نگهداری ساده اما منظم دارد. از آنجا که این دستگاهها بهصورت روزانه توسط تعداد زیادی از کاربران استفاده میشوند، رعایت چند نکته ساده میتواند عمر مفید و دقت عملکرد آنها را افزایش دهد. از مهمترین موارد نگهداری میتوان به تمیز نگه داشتن سنسور اثر انگشت اشاره کرد، زیرا آلودگی، گرد و غبار یا چربی میتواند باعث کاهش دقت شناسایی شود. همچنین بهتر است دستگاه در محیطی نصب شود که از رطوبت، ضربه و نور مستقیم شدید محافظت شود.
در کنار نگهداری فیزیکی، بهروزرسانی نرمافزار و بررسی دورهای اطلاعات ثبتشده نیز اهمیت دارد تا عملکرد سیستم حضور و غیاب بدون خطا ادامه پیدا کند. رعایت این نکات ساده باعث میشود دستگاه در بلندمدت با دقت بالا و بدون اختلال کار کند.
برای اطلاعات بیشتر، مطالعه مقاله (راهنمای حفاظت، نظافت و نگهداری دستگاه حضور غیاب) پیشنهاد میشود.
در دستگاههای جدید حضور و غیاب اثر انگشتی، امکان تقلب وجود ندارد. زیرا با قابلیت تشخیص زنده بودن اثر انگشت (Live Finger Detection) میتوانند نمونههای مصنوعی یا جعلی را تشخیص دهند. اما در مدلهای قدیمیتر یا ارزانتر، امکان خطا یا تقلب وجود دارد.
خیر. دستگاههای حضور و غیاب معمولاً دارای حافظه داخلی هستند و اطلاعات تردد را ذخیره میکنند. در صورت قطعی برق، اطلاعات از بین نمیرود و پس از وصل شدن برق یا اتصال مجدد، اطلاعات قابل انتقال به نرمافزار خواهند بود. برخی مدلها حتی از باتری پشتیبان نیز استفاده میکنند.
تفاوت اصلی در روش شناسایی است. دستگاه کارتی از کارت فیزیکی برای ثبت تردد استفاده میکند که امکان فراموشی، گم شدن یا استفاده توسط فرد دیگر وجود دارد. اما دستگاه اثر انگشتی از ویژگی بیومتریک هر فرد استفاده میکند که امنیت و دقت بالاتری دارد و امکان تقلب را کاهش میدهد.
خیر، عملکرد اصلی دستگاه نیازی به اینترنت ندارد و بهصورت آفلاین کار میکند. اما برای انتقال اطلاعات به نرمافزار، گزارشگیری آنلاین یا مدیریت از راه دور، اتصال به شبکه یا اینترنت لازم است.
دستگاه های برند ویردی (Virdi) و زدکا (Zk)
LFD مخفف کلمه Live Finger Detection و به معنی شناسایی بر اساس اثرانگشت زنده می باشد. سیستم های مجهز به این تکنولوژی امکان شناسایی اثرانگشت جعلی را دارند و امکان تقلب در آنها تقریبا وجود ندارد! دستگاه های برند ویردی (Virdi) و برخی مدل های برند ZK دارای این تکنولوژی هستند.
در این مقاله، تلاش کردیم اطلاعات کامل در خصوص دستگاه حضور غیاب اثر انگشتی، نحوه عملکرد، نگهداری، انواع، دلایل خرید، مزایا و معایب سیستم اثرانگشتی را در اختیار شما قرار دهیم تا راهنمای مناسبی در خرید دستگاه حضور و غیاب انگشتی باشد.
مشتاقانه آماده شنیدن نظرات، انتقادات و پیشنهادات شما در جهت بهبود این مقاله از سایت ایران اکسس هستیم.
Reference:
مقالات پیشنهادی مشابه
نظرات
کاربر عزیز نظر شما در مورد این مقاله چیست؟