علت خوانده نشدن اثر انگشت در دستگاه حضور و غیاب + راه حل

یکی از مسائل چالش‌ساز در سامانه‌های کنترل ورود و خروج سازمان‌ها، یافتن علت خوانده نشدن اثر  انگشت هنگام ثبت تردد است. این مشکل می‌تواند فرایند ثبت حضور و غیاب کارمندان را مختل کند. البته که بروز این خطا لزوماً به معنای نقص فنی یا خرابی قطعات دستگاه نیست. بررسی‌ها نشان می‌دهند که برخی مشکلات پوستی مانند خشکی بیش از حد، قرار گرفتن نادرست انگشت بر روی سنسور، تجمع آلودگی روی حسگرها و حتی اختلالات شبکه‌، از علت‌های بروز این اتفاق هستند.

اگر برای شما هم سوال است که علت عدم تشخیص اثرانگشت چیست، با ما تا انتهای این مقاله همراه باشید تا به بررسی دقیق دلایل خوانده نشدن اثر انگشت در دستگاه حضور و غیاب و همچنین ارزیابی راهکارهای عملی و تخصصی بپردازیم.

علت خوانده نشدن اثر انگشت هنگام ثبت تردد

در این بخش به تفصیل علت‌ خوانده نشدن اثر انگشت در سیستم‌های ساعتزنی را بررسی می‌کنیم و راهکارهای رفع مشکل را ارائه می‌دهیم:

کیفیت پایین خطوط اثر انگشت

اولین مورد موثر در شناسایی، خود اثر انگشت است. برخلاف دیدگاه عموم، اثر انگشت همیشه ثابت نمی‌ماند و  برخی شرایط می‌تواند کیفیت آن را تغییر دهد. از جمله:

آسیب‌دیدگی اثر انگشت

اثر انگشت از مجموعه‌ای از خطوط برجسته و فرورفته تشکیل شده است و هر فرد الگوی منحصربه‌فرد خود را دارد. دستگاه حضور و غیاب نیز با بررسی همین خطوط، هویت افراد را شناسایی میکند. بنابراین هر تغییری که باعث از بین رفتن یا تغییر این خطوط شود، می‌تواند دقت تشخیص را کاهش دهد.

مثلاً، بریدگی، سوختگی، تاول، زخم، ترک‌های عمیق پوست یا حتی ساییدگی ناشی از کارهای سنگین، میتوانند منجر به عدم تشخیص اثرانگشت توسط سیستم شوند.

این مشکلات در مشاغل زیر بسیار رایج‌ است:

• کارگران ساختمانی
• مکانیک‌ها
• جوشکاران
• نجاران
• کشاورزان
• کارگران کارخانه‌ها
• افرادی که با مواد شیمیایی سروکار دارند

در این افراد، تماس مداوم با ابزار، سیمان، فلز، روغن یا مواد خورنده باعث می‌شود خطوط اثر انگشت به مرور زمان دچار ساییدگی شوند.

اگر آسیب‌دیدگی موقتی باشد، مانند بریدگی یا سوختگی، بهتر است تا زمان بهبود از انگشت دیگری که قبلاً در دستگاه ثبت شده است استفاده شود. به همین دلیل همواره توصیه می‌شود هنگام تعریف کاربر، حداقل دو یا سه انگشت مختلف ثبت شوند.

خشکی پوست

موردی که اغلب نادیده گرفته میشود، خشکی بیش از حد پوست است. زمانی که پوست انگشت خشک و ترک‌خورده می‌شود، خطوط اثر انگشت وضوح اولیه خود را از دست می‌دهند و سنسور دستگاه اطلاعات کاملی دریافت نمی‌کند.

این موضوع به‌ویژه در فصل زمستان یا در افرادی که مرتب دست‌های خود را با مواد شوینده می‌شویند، بیشتر دیده می‌شود.

استفاده از کرم مرطوب‌کننده و نوشیدن آب کافی برای حفظ رطوبت پوست به رفع این مشکل کمک می‌کند.

سرد بودن دست‌ها در فصل زمستان

در هوای سرد، بدن برای حفظ دمای اندام‌های حیاتی، جریان خون را در انگشتان کاهش می‌دهد. این موضوع باعث می‌شود پوست انگشت سفت‌تر شده و خطوط اثر انگشت وضوح کمتری داشته باشند. در نتیجه، دستگاه حضور و غیاب ممکن است نتواند اثر انگشت را با دقت کافی اسکن کند.

این مشکل بیشتر در کارخانه‌ها، انبارها، سردخانه‌ها، پروژه‌های عمرانی و محیط‌های روباز مشاهده می‌شود.

در بسیاری از موارد، تنها گرم کردن دست‌ها برای چند ثانیه،ماساژ اثرانگشت یا قرار دادن آن‌ها داخل جیب لباس، باعث می‌شود دستگاه دوباره بتواند اثر انگشت را تشخیص دهد.

قرار دادن نادرست انگشت روی سنسور

نحوه استفاده از دستگاه اخذ اثر انگشت نیز نقش بسیار مهمی در روند شناسایی دارد. بسیاری از کاربران هنگام ثبت تردد عجله دارند و انگشت خود را قبل از تکمیل فرآیند اسکن، برمی‌دارند. در نتیجه، دستگاه فرصت کافی برای استخراج الگوی اثر انگشت را نخواهد داشت.

از رایج‌ترین اشتباهات کاربران می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• قرار دادن تنها نوک انگشت روی سنسور
• تماس ناقص سطح انگشت با سنسور
• فشار بیش از حد روی سنسور
• فشار بسیار کم
• قرار دادن انگشت با زاویه به صورت کج
• حرکت دادن انگشت هنگام اسکن
• برداشتن سریع انگشت

بهترین روش ثبت این است که بخش مرکزی انگشت، به‌صورت کاملاً صاف روی سطح سنسور قرار گیرد و تا زمان اعلام موفقیت توسط دستگاه، انگشت حرکت داده نشود. این زمان در دستگاه های حضور و غیاب مختلف متفاوت است و بین 1 تا 3 ثانیه زمان می‌برد.

کیفیت و فناوری سنسور دستگاه

بیشتر دستگاه‌های مدرن از سنسورهای اپتیکال یا نوری نسل جدید استفاده می‌کنند. این سنسورها با اسکن نوری دقیق، سرعت بسیار بالایی دارند. اما تصویربرداری نوری نسبت به کثیفی سطح شیشه سنسور یا خش‌های عمیق روی آن، حساس است. بنابراین، اگر دستگاه شما مدتی است که انگشت‌ها را خوب نمی‌خواند، قبل از هر چیز شیشه سنسور را با یک دستمال میکروفایبر بدون پرز تمیز کنید.

نکته دانستنی: بد نیست بدانید فناوری پیشرفته‌تری به نام سنسورهای مالتی‌اسپکترال (Multispectral) هم وجود دارد که با اسکن لایه‌های زیرین پوست، مشکل خشکی، کثیفی، سرما، خیس بودن اثرانگشت، وجود دستکش و ساییدگی انگشت را کلاً حل می‌کند. این تکنولوژی فوق‌العاده در دستگاه‌های برند سوئیسی TBS به کار رفته است، اما متأسفانه به دلیل شرایط تحریم، امکان واردات آن به ایران وجود ندارد و در بازار کشور به آن دسترسی نداریم.

تمیز نبودن سنسور

حتی در پیشرفته ترین سنسور بازار ، آلودگی سطحی می‌تواند باعث کاهش دقت تشخیص شود. با گذشت زمان، چربی دست کاربران، گردوغبار، اثر انگشت‌های باقی‌مانده و حتی بخار آب روی سطح سنسور جمع می‌شود و کیفیت اطلاعات دریافتی را کاهش می‌دهد.

در محیط‌های صنعتی که گردوغبار، براده فلز، روغن یا ذرات معلق در هوا وجود دارد، این مشکل بیشتر مشاهده می‌شود.

برای رفع این ایراد، بهتر است سنسور به‌صورت دوره‌ای با یک دستمال میکروفایبر نرم تمیز شود. استفاده از اجسام نوک‌تیز، سیم ظرف‌شویی، الکل‌های صنعتی یا مواد شوینده قوی برای پاک کردن سنسور توصیه نمی‌شوند؛ چون ممکن است به محافظ سنسور آسیب وارد کنند.

ثبت اولیه نادرست اثر انگشت

یکی از اشتباهات رایجی که هنگام راه‌اندازی دستگاه حضور و غیاب رخ می‌دهد، ثبت غیراصولی اثر انگشت کاربران است. بسیاری از افراد تصور می‌کنند کافی است انگشت تنها یک بار روی سنسور قرار گیرد؛ در حالی که در دستگاه‌های حرفه‌ای، الگوریتم تشخیص اثر انگشت معمولاً برای افزایش دقت، چندین نمونه از زوایای مختلف را ثبت و با یکدیگر ترکیب می‌کند. به طور مثال در دستگاه های برند virdi اسکن اثرانگشت دو بار انجام میشود و در دستگاه های برند زدکا 3 بار.

اگر هنگام ثبت اولیه، انگشت به‌درستی روی سنسور قرار نگرفته باشد یا کاربر عجله کرده باشد، اطلاعات ذخیره‌ شده ناقص خواهد بود و احتمال خطا در هنگام شناسایی افزایش پیدا می‌کند.

از جمله اشتباهات رایج هنگام ثبت اولیه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ثبت اثر انگشت با انگشت خیس یا عرق‌کرده
• ثبت اثر انگشت با پوست بسیار خشک
• قرار دادن انگشت با زاویه به صورت کج
• فشار بیش از حد یا فشار بسیار کم
• ثبت تنها یک نمونه از اثر انگشت
• استفاده از انگشت آسیب‌دیده

راه حل این مشکل این است که برای هر کاربر حداقل دو یا سه انگشت مختلف ثبت شود تا در صورت آسیب یا تغییر یکی از انگشت ها، فرد همچنان بتواند از انگشت دیگر برای ثبت تردد استفاده کند.

تنظیمات دستگاه حضور و غیاب

گاهی مشکل نه از اثر انگشت است و نه سنسور دستگاه؛ بلکه تنظیمات دستگاه به‌گونه‌ای انجام شده که باعث خطا در شناسایی می‌شود.

حساسیت تشخیص اثر انگشت

اکثر سیستم های حضور و غیاب امکان تنظیم حساسیت تشخیص اثر انگشت را دارند. با کمک این قابلیت می‌توان تعیین کرد که دستگاه با چه میزان دقت، اثر انگشت ثبت‌شده را با اثر انگشت فعلی کاربر مقایسه کند.

هرچه سطح حساسیت بالاتر تنظیم شود، دستگاه سخت‌گیرانه‌تر عمل می‌کند و تنها در صورتی اثر انگشت را تأیید می‌کند که شباهت بسیار زیادی با الگوی ثبت‌شده داشته باشد. این موضوع امنیت سیستم را افزایش می‌دهد، اما در مقابل ممکن است افرادی که اثر انگشت آن‌ها به هر دلیلی دچار  تغییرات جزئی شده است، برای شناسایی نیاز به چند بار تلاش داشته باشند. در این صورت خطای عدم تشخیص  (False Rejection Rate – FRR) در دستگاه مشاهده خواهد شد.

در مقابل، اگر حساسیت بیش از حد پایین تنظیم شود، شناسایی کاربران سریع‌تر انجام می‌شود، اما ممکن است احتمال خطای عدم تطابق یا پذیرش اشتباه (False Acceptance Rate – FAR) افزایش یابد. پس، مقدار این تنظیمات باید متناسب با تعداد کاربران، سطح امنیت سازمان و شرایط محیطی و طبق نظر کارشناس فتی شرکت فروشنده انتخاب شود.

قابلیت LFD یا تشخیص اثر انگشت زنده

یکی از فناوری‌هایی که در دستگاه‌های حرفه‌ای حضور و غیاب مورد استفاده قرار می‌گیرد، LFD (Live Finger Detection) یا تشخیص اثر انگشت زنده است.

هدف از این فناوری جلوگیری از تقلب است. در گذشته برخی افراد تلاش می‌کردند با استفاده از قالب‌های سیلیکونی، ژلاتینی یا مدل‌های چاپ سه‌بعدی اثر انگشت، دستگاه را فریب دهند. اطلاعات بیشتر در این باره را در مقاله اثر انگشت تقلبی بخوانید.

اگرچه این فناوری امنیت سیستم را به میزان قابل توجهی افزایش می‌دهد، اما در برخی شرایط ممکن است باعث بروز خطا شود. برای مثال در افرادی که:پوست بسیار خشک دارند، انگشتان آن‌ها در اثر سرمای شدید سرد شده است، پوست دستشان آسیب دیده است و یا رطوبت یا تعریق بیش از حد دارند، ممکن است دستگاه به اشتباه تصور کند اثر انگشت واقعی نیست و از ثبت تردد جلوگیری کند.

به همین دلیل، اگر تعداد زیادی از کاربران به‌صورت هم‌زمان با مشکل شناسایی مواجه هستند، یکی از مواردی که باید توسط کارشناس بررسی شود، تنظیمات LFD است. بهترین راهکار، نه غیرفعال کردن LFD ، بلکه تنظیم صحیح سطح حساسیت این قابلیت توسط کارشناسان فنی است.

مشکلات نرم‌افزار حضور و غیاب و کنترل تردد

گاهی دستگاه اثر انگشت را به‌درستی اسکن می‌کند، اما تردد در نرم‌افزار ثبت نمی‌شود. در این حالت مشکل در نرم‌افزار یا ارتباط بین دستگاه و نرم‌افزار است. از رایج‌ترین مشکلات نرم‌افزاری ثبت نشدن اثر انگشت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• همگام نشدن اطلاعات کاربران با دستگاه
• حذف شدن Template اثر انگشت از حافظه دستگاه
• انتقال ناقص اطلاعات کاربران
• اختلال در ارتباط شبکه
• خرابی یا آسیب پایگاه داده
• ناسازگاری نسخه نرم‌افزار با Firmware دستگاه
• خطا در فرآیند دریافت ترددها

به همین دلیل، قبل از هرگونه تعمیر سخت‌افزاری، لازم است وضعیت نرم‌افزار حضور و غیاب و ارتباط آن با دستگاه بررسی شود.

نکته: بعضی از دستگاه‌های حضور و غیاب (مثل برند ویردی) دو مدل کار می‌کنند: هم می‌توانند اثر انگشت را از حافظهٔ خودشان بخوانند، هم از روی سرور اصلی . اما اینکه دستگاه اول کدام را چک کند، به تنظیمات حالت احراز هویت بستگی دارد.

این حالت ۴ نوع دارد:

• SO (System Only): دستگاه فقط از حافظهٔ خودش برای احراز هویت استفاده می‌کند و اصلاً به سرور وصل نمی‌شود.
• NO (Network Only): دستگاه فقط از سرور مرکزی اطلاعات می‌گیرد. اگر شبکه قطع باشد، هیچ اثرانگشتی ثبت نمی‌شود.
• SN (System → Network): دستگاه اول حافظهٔ خودش را چک می‌کند، اگر الگوی اثر انگشت را آنجا پیدا نکرد، بعد به سرور مراجعه می‌کند.
• NS (Network → System): دستگاه اول سرور را چک می‌کند، اگر سرور پاسخ نداد، بعد به حافظهٔ خودش رجوع می‌کند.

به این موضوع توجه داشته باشید که اگر حالت دستگاه روی فقط شبکه (NO) باشد و به هر دلیلی ارتباط شبکه برای چند دقیقه قطع شود، هیچ کارمندی نمی‌تواند تردد بزند و همه فکر می‌کنند دستگاه اثرانگشت خراب شده، در حالی که مشکل از کابل شبکه یا سوئیچ است.

پیشنهاد شرکت ایران اکسس در ۹۰٪ موارد این است که از حالت SN  استفاده کنید. چون در این حالت، اگر شبکه هم قطع شود، دستگاه از حافظهٔ داخلی خودش استفاده می‌کند و کارمندان همچنان می‌توانند ورود خود را به ثبت برسانند.

خرابی سخت‌افزاری دستگاه

اگر همه کاربران با مشکل مشابه روبه‌رو هستند و هیچ اثر انگشتی توسط دستگاه شناسایی نمی‌شود، احتمال خرابی سخت‌افزاری سنسور یا برد دستگاه وجود دارد.

نوسانات شدید برق، نفوذ آب یا رطوبت، ضربه خوردن دستگاه، فرسودگی قطعات داخلی از مهم‌ترین مشکلات سخت افزاری خوانده نشدن اثر انگشت در دستگاه حضور و غیاب هستند.

در این شرایط، ادامه استفاده از دستگاه ممکن است باعث تشدید آسیب شود؛ بنابراین بهتر است دستگاه توسط کارشناسان مجرب بررسی و سرویس شود.

شرایط محیطی و نگهداری نامناسب

نصب دستگاه در معرض نور مستقیم خورشید، محیط‌های بسیار گرم، مکان‌های مرطوب، فضاهای دارای گردوغبار یا کارخانه‌هایی که ذرات معلق زیادی دارند، ممکن است باعث کاهش دقت سنسور شود.

همچنین اگر دستگاه برای مدت طولانی سرویس نشود، آلودگی سنسور، کاهش کیفیت قطعات یا مشکلات نرم‌افزاری به‌تدریج باعث افزایش خطا در ثبت تردد خواهند شد.

به همین دلیل توصیه می‌شود دستگاه حضور و غیاب در محیط مناسب نصب و به‌صورت دوره‌ای توسط کارشناسان سرویس و بررسی شود.

چگونه هر علت خوانده نشدن اثر  انگشت را رفع کنیم؟

در این بخش به طور خلاصه علت عدم تشخیص اثرانگشت و نکات ساده رفع آن‌ را توضیح داده‌ایم:

معمولاً مشکلات عدم ثبت اثرانگشت با راهکارهای ارائه شده در این جدول برطرف میشود.

اشتباهات رایج کاربران هنگام ثبت اثر انگشت

رایج ترین اشتباهات کاربران در استفاده از دستگاه حضور و غیاب و کنترل تردد اثرانگشتی، عبارتند از:

• ضربه زدن به سنسور
• کشیدن انگشت روی سنسور
• استفاده از انگشت ثبت‌نشده
• عجله در برداشتن انگشت
• تمیز نکردن سنسور
• فشار بیش از حد

این اشتباهات مانع اسکن درست اثرانگشت و ثبت آن می‌گردد.

تفاوت بین «خوانده نشدن اثر انگشت» و «ثبت نشدن تردد»

هنگام یافتن علت خوانده نشدن اثر انگشت و عیب‌یابی دستگاه حضور و غیاب، باید توجه داشت که خوانده نشدن اثر انگشت با ثبت نشدن تردد دو مشکل محتلف با منشأ کاملاً متفاوت هستند.

زمانی که دستگاه اثر انگشت را نمی‌خواند:

اگر پس از قرار دادن انگشت روی سنسور، دستگاه پیام‌هایی مانند «اثر انگشت نامعتبر است»، «دوباره تلاش کنید» یا «اثر انگشت شناسایی نشد» نمایش دهد، به این معناست که فرآیند احراز هویت یا شناسایی انجام نشده است.

در این حالت معمولاً مشکل به یکی از موارد زیر مربوط می‌شود:

• آسیب‌دیدگی یا تغییر اثر انگشت
• خشکی یا سرد بودن دست
• قرار دادن نادرست انگشت روی سنسور
• آلودگی یا خرابی سنسور
• ثبت اولیه نامناسب اثر انگشت
• تنظیمات حساسیت دستگاه یا قابلیت LFD

بنابراین، دستگاه هنوز موفق به شناسایی هویت کاربر نشده است.

زمانی که اثر انگشت شناسایی می‌شود اما تردد ثبت نمی‌شود:

گاهی دستگاه پس از اسکن، نام یا کد پرسنلی فرد را نمایش می‌دهد یا حتی پیام موفق (Success) ظاهر می‌شود، اما در نرم‌افزار حضور و غیاب هیچ ترددی ثبت نمی‌شود.

در چنین شرایطی، اثر انگشت به‌درستی شناسایی شده است و مشکل معمولاً در بخش دیگری از سیستم قرار دارد؛ از جمله:

• قطع ارتباط شبکه بین دستگاه و نرم‌افزار
• عدم همگام‌سازی اطلاعات
• اختلال در پایگاه داده نرم‌افزار
• تنظیم نبودن شیفت‌های کاری یا قوانین تردد
• پر بودن حافظه دستگاه
• ناسازگاری Firmware با نرم‌افزار حضور و غیاب
• خطا در انتقال اطلاعات به سرور

به همین دلیل، اگر دستگاه هویت کاربر را تشخیص می‌دهد اما گزارش تردد ثبت نمی‌شود، معمولاً نیازی به تعویض سنسور یا تعمیر بخش اثر انگشت نیست و باید نرم‌افزار، تنظیمات تردد و ارتباط دستگاه با سرور بررسی شوند.

نکته: قبل از هر اقدامی، بررسی کنید که مشکل دقیقاً در کدام مرحله رخ می‌دهد؛ مرحله شناسایی اثر انگشت یا مرحله ثبت تردد. تشخیص صحیح این موضوع باعث می‌شود زمان و هزینه عیب‌یابی به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کند. برای اطلاعات تکمیلی در این باره مقاله “بررسی دلایل ثبت نشدن تردد در دستگاه حضور و غیاب + راهکار“را مطالعه فرمایید.

کلام آخر

همیشه علت خوانده نشدن اثر انگشت، یک ایراد پیچیده سخت افزاری نیست. گاهی با یک ترفند ساده مثل تمیز کردن سنسور یا تغییر نحوه قرارگیری انگشت، مشکل حل می‌شود. اما اگر این مشکل به صورت همگانی و برای همه پرسنل رخ داده است، احتمالاً نیاز به تنظیم مجدد حساسیت سنسور، به‌روزرسانی فِرم‌ور (Firmware) یا همگام‌سازی نرم‌افزار حضور و غیاب دارید.

تیم پشتیبانی فنی ایران اکسس آماده است تا در کوتاه‌ترین زمان، تنظیمات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری دستگاه شما را عیب‌یابی و رفع کند. با ما در تماس باشید.

References:

•   https://www.secom.vn/column/timekeeper-error